Hendrik Kuipers

Vrij recent konden twee pendantportretten van een echtpaar, getekend door Hendrik Kuipers (1764-1798) worden aangekocht. Het werk van deze oudste zoon van Cornelis Kuipers, die reeds op de jeugdige leeftijd van 34 jaar overleed, is uiterst zeldzaam.

Het mansportret dateert uit 1790 en stelt een neef van Hendrik, Christoffel Kuipers, voor terwijl op de drie jaar later vervaardigde pendant zijn echtgenote Maria Rosa Petraeus is afgebeeld. Christoffel werd op 27 september 1765 met zijn tweelingzusje Cornelia te Dordrecht gedoopt als zoon van Aart Kuipers, een oudere broer van Cornelis Kuipers, en Elisabeth Otto. Hij volgde een opleiding tot apotheker en vestigde zich als zodanig in Leeuwarden.

 

 

In de 18de eeuw lieten lieden van gegoede stand zich bij voorkeur portretteren in een interieur. Hoewel er wel enkele voorbeelden bekend zijn van Nederlandse portretten in een tuin zien wij dergelijke portretten toch meestal in andere landen en dan vooral in Engeland. Dat Christoffel zich op deze (internationale) wijze heeft laten afbeelden, zegt iets over zijn zelfbewustzijn, ambitie en nagestreefd prestige. 

 

Het vrouwsportret, waar Hendrik drie jaar later, drie maanden na het huwelijk tussen beide echtelieden, de opdracht voor kreeg, mag dan een pendant van het portret van haar man heten, vanwege hetzelfde formaat en omdat Maria Rosa zich naar hem heeft gewend, een groter verschil tussen beide is nauwelijks denkbaar. De wijze waarop zij is geportretteerd, zonder enige aanduiding van haar omgeving en als enige attribuut een waaier, lijkt meer op burgerlijke beeltenissen dan dat het een vergelijkbare ambitie als die van haar echtgenoot verraadt.

 

Bruiklenen Rijksmuseum (t/m 8 januari 2017)

Het Dordts Patriciërshuis heeft 3 prenten en een tekening van het Rijksmuseum in bruikleen gekregen waardoor het gehele bekende oeuvre van deze jong gestorven kunstenaar thans wordt verenigd met het werk van zijn vader!

 

 

De tekening, tevens de meest geslaagde voorstelling, is een zelfportret van Hendrik Kuipers, dat ontstond een jaar voor zijn overlijden. De kunstenaar heeft zichzelf in een interieur met opgenomen draperie afgebeeld, zittend aan een tafel met de tekenstift in de aanslag om een voor zich liggend blank vel papier te gaan betekenen. Hij is gekleed in openvallende rokjas, met daaronder een openstaand hemd met ruches, en hij draagt op zijn batterijpruik een steek. Op de achterwand hangen ingelijste voorstellingen, waarschijnlijk tekeningen. Te onderscheiden zijn landschappen, een marine en een ruïne. Het is aanlokkelijk deze werken te beschouwen als eigen werk, maar het is ook goed mogelijk dat het tekeningen en aquarellen van anderen betreft. Evenals het portret van zijn neef Christoffel illustreert deze tekening de ambitie die Hendrik Kuipers moet hebben gehad om zich als een internationaal georiënteerde kunstenaar te ontwikkelen. Jammer genoeg werd door Hendriks vroege overlijden deze ambitie in de knop gesmoord.